Water- en rioleringssystemen: hoe wordt dit tijdens de bouwfase aangelegd?
De riolering is een van die onderdelen van je nieuwbouw die je later nooit meer ziet maar waar je elke dag op rekent. Net daarom is de bouwfase zo belangrijk: zodra de vloeren gestort zijn en de tuin is aangelegd, wordt het corrigeren van een fout in je afvoer een dure en vervelende klus.
In deze blog leggen we stap voor stap uit hoe water- en rioleringssystemen tijdens de ruwbouw worden aangelegd, waar je op moet letten en welke regels in Vlaanderen gelden.
Waarom de riolering al vroeg in de bouw wordt aangelegd
Een groot deel van het rioleringsnet ligt onder je woning en je terrein, dus de leidingen worden geplaatst vóór de vloerplaat wordt gestort. Het tracé van de buizen, de diepte en de aansluitpunten moeten dus al vastliggen op het moment dat de funderingen klaar zijn. Een doordachte planning op dat moment voorkomt:
- verstoppingen en wateroverlast door een verkeerd afschot;
- verzakkingen omdat leidingen op een onstabiele ondergrond liggen;
- lekken die pas jaren later bodemverontreiniging veroorzaken;
- een niet-conforme keuring, waardoor je woning niet mag worden aangesloten.
Bij een nieuwbouwproject wordt dit mee opgenomen in de plannen, zodat je aannemer en architect met dezelfde uitvoeringstekening werken.
Goed om te weten: een gescheiden rioleringsstelsel is verplicht bij elke nieuwbouw en bij grondige renovaties in Vlaanderen. Afvalwater en regenwater moeten via aparte leidingen vertrekken vanaf de woning, tot aan de rooilijn.
Het rioleringsplan: vertrekpunt van een correcte aansluiting
Het rioleringsplan is een gedetailleerde tekening die aangeeft waar elke leiding loopt, op welke diepte, met welke helling en naar welk aansluitpunt. Het maakt deel uit van het bouwdossier en is essentieel voor de aannemer.
Op het plan zie je onder andere:
- De ligging van zwart water (toilet) en grijs water (douche, keuken, wasmachine).
- De regenwaterafvoer van daken en verharding richting regenwaterput.
- De infiltratievoorziening voor overtollig hemelwater.
- De huisaansluitputjes aan de rooilijn voor keuring en inspectie.
- De helling van de leidingen, meestal 1 tot 2 cm per meter.
De architect stemt dit plan af met de rioolbeheerder (vaak Fluvius) en met de gemeentelijke voorschriften. Want lokaal kunnen er extra eisen gelden rond bufferen of infiltreren.
Stap voor stap: de aanleg tijdens de ruwbouw
1. Graafwerk en sleuven
Voordat de fundering wordt gestort, graaft de aannemer de sleuven voor de rioolbuizen op je terrein. Het tracé wordt zo gekozen dat kruisingen met funderingspalen worden vermeden en dat de buizen later vlot bereikbaar blijven.
2. Buizen plaatsen op het juiste afschot
De pvc-buizen worden in de sleuven gelegd met een lichte, constante helling. Dat afschot zorgt ervoor dat het water op natuurlijke wijze wegloopt. Te weinig helling geeft stilstaand water en verstoppingen, te veel helling laat vaste delen achter in de buis. Hoe minder bochten, hoe kleiner de kans op problemen.
3. Afvalwater en regenwater scheiden
Bij nieuwbouw is een gescheiden stelsel verplicht: vuil water (toilet, badkamer, keuken) en hemelwater (regen van dak en verharding) lopen door aparte leidingen. Het vuile water gaat naar de riolering of de zuivering, het regenwater blijft zoveel mogelijk op je eigen terrein.
4. Regenwater opvangen en hergebruiken
Vlaanderen hanteert een duidelijke voorkeursvolgorde voor regenwater:
- Hergebruik via een regenwaterput (toilet, wasmachine, tuin);
- Infiltratie in de bodem op eigen terrein;
- Buffering met vertraagd lozen wanneer infiltreren niet kan;
- Lozing op de regenwaterafvoer (RWA);
- pas als laatste optie op de openbare riolering.
5. Septische put of IBA waar nodig
Ligt er riolering in je straat, dan sluit je daarop aan. Sommige gemeenten leggen nog een septische put op voor het zwart water (toilet). Ligt er geen riolering of zuivering, dan kan een IBA (Individuele Behandeling van Afvalwater) verplicht zijn om je afvalwater zelf te zuiveren. Wat voor jouw perceel geldt, staat in het zoneringsplan van je gemeente en in je omgevingsvergunning. Is je septische put later vol? Dan kan je terecht bij Guido De Wever voor het leegmaken van je septische put.
6. Dichtheidstesten en aansluiting
Voor de sleuven worden dichtgemaakt, worden de verbindingen getest op lekken. Pas daarna sluit de aannemer of de rioolbeheerder je privériolering aan op het hoofdriool in de straat. Maak op dit moment voldoende foto’s van het aangelegde net: die heb je nodig bij de keuring als de leidingen al onder de grond zitten.
De verplichte keuring van je privéwaterafvoer
Sinds 1 juli 2011 is een keuring van de privéwaterafvoer verplicht in Vlaanderen. Concreet betekent dit:
- De keuring gebeurt vóór de eerste ingebruikname van je nieuwbouw.
- De keurder controleert of afval- en regenwater correct gescheiden zijn en juist zijn aangesloten.
- Ook de aanwezigheid van de regenwaterput, infiltratie- en buffervoorziening (en eventueel septische put of IBA) wordt gecontroleerd.
- Krijg je een niet-conform attest, dan moet je de gebreken herstellen en een herkeuring aanvragen, doorgaans binnen 60 dagen.
Je bent als bouwheer zelf verantwoordelijk voor het aanvragen en betalen van de keuring. Meer officiële informatie vind je bij de Vlaamse Milieumaatschappij.
De rol van je architect
Een correct rioleringssysteem begint bij een goed plan. Je architect bepaalt mee het tracé, het afschot, de scheiding van de circuits en de plaats van de regenwaterput, en zorgt dat alles strookt met je omgevingsvergunning en de geldende stedenbouwkundige verordening. Zo voorkom je verrassingen op de werf en bij de keuring. Benieuwd hoe wij dit aanpakken? Bekijk onze werkwijze.
Op zoek naar een architect voor je bouwproject?
Veelgestelde vragen
Klassiek onderscheidt men een gemengd stelsel (afval- en regenwater in één buis), een gescheiden stelsel (aparte buizen voor afval- en regenwater) en een verbeterd gescheiden stelsel. Bij nieuwbouw in Vlaanderen is een gescheiden stelsel verplicht.
In de meeste gevallen wel. De gewestelijke stedenbouwkundige verordening hemelwater legt een regenwaterput, infiltratie- en/of buffervoorziening op. Wat precies voor jouw woning geldt, staat in je omgevingsvergunning.
Bij nieuwbouw of herbouw moet de privéwaterafvoer gekeurd worden vóór je de installatie voor het eerst gebruikt. De keuring kan pas gebeuren wanneer de afvoerbuizen volledig zijn aangelegd; de sanitaire toestellen hoeven nog niet aangesloten te zijn.
Op zoek naar een architect voor jouw nieuwbouw of renovatie?
SITO Architecten begeleidt je van eerste schets tot oplevering, voor nieuwbouw, renovatie en interieur in Oost-Vlaanderen en Vlaams-Brabant.